Na današnji dan je ROĐEN NAJSLAVNIJI SRPSKI GUSLAR Filip Višnjić - ''srpski Homer''

„Đe je sreća, tu je i nesreća, Đe nesreće, tu i sreće ima.“ (Smrt Marka Kraljevića)


Filip Višnjić je rođen 25. aprila 1767. godine na Majevici, u selu Trnova, u dijelu sela poznatom kao Vilića guvno. Oslijepivši od velikih boginja još kao dijete, Višnjić je postao profesionalni pjevač. S guslama u rukama putovao je po čitavom Bosanskom pašaluku, pa i dalje, preko Hercegovine i Crne Gore, sve do Skadra, svuda gdje je publika rado slušala njega i njegove gusle.
Pored toga što je bio redaktor starih pjesama, Filip Višnjić je bio i tvorac novih pjesama. Trinaest pjesama „iz Karađorđina vremena“, zajedno s još nekoliko manje značajnih pjesama drugih pjevača, čine posljednji, ustanički ciklus srpskog narodnog eposa. Nove pjesme o novim događajima stvarali su i drugi pjevači u to vrijeme, među njima i jedan od najvećih, Starac Raško, ali one sve zaostaju za pjesmama koje su pjevali o starim vremenima. Filip Višnjić se, međutim, uzdigao među prve upravo novim pjesmama.
Višnjić nije poznavao samo srpski karakter do tančina. Mnogi detalji u njegovim pjesmama mogu se shvatiti samo ako se ima u vidu njegovo poznavanje muslimanskog svijeta izbliza, poznavanje koje je u pojedinim trenucima prelazilo u svojevrsnu pjesničku identifikaciju s tim svijetom. Višnjić nije dao samo likove turskih nasilnika, Fočić Mehmed-age, Kulin kapetana i drugih, već je slikao i likove dobrih Turaka, kakvi su car Murat ili starac Fočo koji se očinski brinu o raji („nego paz'te raju ko sinove“ - taj neobični politički savjet daje car Murat svojim vezirima, na samrti na Kosovu).
Detalji o muslimanskim svetim „knjigama indžijelima“, kako ih pjesnik naziva, govore da je poznavao i muslimansku duhovnost. Ponekad, čak, ta sklonost prema tuđem svijetu dobija elegični prizvuk, kao, na primjer, u distihu „drumovi će poželjet Turaka, a Turaka niđe biti neće“, u kojima je u viziju budućeg oslobođenja unesena nostalgična perspektiva poraženog neprijatelja.
Višnjićev prelazak u Srbiju
Najvažniji momenat u životu Filipa Višnjića bio je njegov prelazak u slobodnu i prkosnu Srbiju 1809. godine. Do tog momenta on nije bio sastavio nijedne nove pjesme, ali je neposredni dodir s ustaničkim zbivanjima bio trenutak njegovog rađanja kao pjesnika. Ranije je lutao po zemlji, pjevajući pjesme od starine, a sada se nalazio na mjestu gdje se stvarala istorija. Družeći se s ustaničkim vojvodama i ustanicima, skupljao je materijal za svoju poeziju i postao svojevrstan epski hroničar slavnog ustaničkog vremena.
Poslije propasti Prvog srpskog ustanka, Filip Višnjić je prešao u Srem i nastanio se u selu Grku, današnjem Višnjićevu, koje nosi ime po njemu. U ovom selu je živio na sličan način kao i prije ustanka, ali u sasvim drugačijim društvenim prilikama - nastavio je da pjeva publici po selima i gradovima širom Srema, Slavonije, Bačke, Banata. Ali sada je njegov repertoar drugačiji od onog kakav je bio prije srpske revolucije - u njemu su glavno mjesto zauzimale pjesme o srpskoj buni koje je sam ispjevao.
U manastiru Šišatovcu 1815. godine sreo se sa Vukom Karadžićem koji je zapisao njegovih sedamnaest pjesama - četiri stare i trinaest novih, ustaničkih.
Višnjićeve pjesme dijelimo u dvije grupe - pjesme o događajima kojima nije lično prisustovovao, nego su se priče o ovim događajima prenosile sa koljena na koljeno i pjesme o događajima čiji je svjedok bio lično.
U prvoj grupi su najznačajnije pjesme: „Početak bune protiv dahija“, „Boj na Čokešini“, „Boj na Salašu“ i „Boj na Mišaru“. Najveći domet Višnjić je postigao u velikoj pjesmi „Početak bune protiv dahija“, koja predstavlja osnovicu njegove ustaničke epopeje. U ovoj pjesmi, kao i u ostalima, osjeća se nedodirljivost narodne snage, neizdrživost prevratničkog, revolucionarnog zamaha koji kao vihor ruši sve prepreke ispred sebe.
Iz druge grupe pjesama izdvajaju se sljedeće: „Boj na Loznici“, „Knez Ivan Knežević“, „Miloš Stoićević“ i „Meho Orugdžić“ i „Hvala Čupićeva“.


Umro je 1834. godine u Srbiji u Višnjićevu.
Jedan od čuvara štita na grbu Grada Bijeljine
Filip Višnjić je, pored Kneza Ive od Semberije, čuvar štita na grbu Grada Bijeljine, a po njemu ime nosi i jedno od tri najveća priznanja grada Bijeljine - Medalja „Filip Višnjić“ koja se dodjeljuje za opštepriznati rad i djela koja su od posebnog značaja za Grada u oblasti umjetničkog rada i stvaralaštva, obrazovanja, nauke i kulture uopšte.
Po njemu ime nose Gimnazija i Biblioteka u Bijeljini ispred koje je i spomenik Višnjiću. U Gimnaziji se čuva i veliki bronzani reljef sa predstavom Filipa Višnjića koji, sjedeći na tronošcu, pjeva ženi s djetetom u naručju i mladoženji sa nevjestom. Reljef je Gimnaziji poklonio Mihailo Pupin, povodom stogodišnjice Višnjićeve smrti. U pismu koje je pratilo reljef, Pupin je, između ostalog, rekao i ovo: „Ja sam Višnjićeve pesme upoznao još u mome detinjstvu i nijedna uspomena iz toga doba nije dublje urezana u mojoj duši od te uspomene. Višnjićevo ime i njegove pesme treba da se rano urezuju u dušu naše omladine, jer te pesme dišu najčistijim duhom, pa zato mislim da ploča sa njegovim likom treba da se smesti u gimnaziji koja će nositi njegovo ime.“
Reljef je djelo jednog od tada najvećih jugoslovenskih skulptora, Hrvata Rudolfa Valdeca, koji je i sam bio oduševljen Filipovim pjesmama.
Pjesniku u čast održava se jedna od dvije najveće kulturne manifestacije u Bijeljini - „Višnjićevi dani“, a srpski Homer je jedna od brojnih spona grada Bijeljine sa susjednim opštinama Šid i Ugljevik.
Dešavanja u Bijeljini
Izvor: desavanjaubijeljini.com


 






Komentara